Menu
A+ A A-

Biskupiec

0
1
0
s2smodern
Biskupiec

Miejscowość występowała w źródłach pod nazwami: w XV w. Bischofswerder; w 1789 r. Biskupiecz; w 1879 r. Biskupice; w II poł. XIX w. Biskupiec. Według źródła pisanego miasto zostało założone 1325 r. przez biskupa pomezańskiego Rudolfa, który otrzymał 95-cio łanową wieś od kapituły chełmińskiej. W 1331r. miejscowości lokowano na prawie chełmińskim .Od 1339 r. do 1939 r. Biskupiec posiadał prawa miejskie Jego zabudowa urbanistyczna podobnie jak w Prabutach, Suszu czy Iławie była regularna, z tym tylko, że rynek biskupiecki miał kształt prostokąta o wymiarach 80 na 60 metrów. Dwie główne ulice wychodziły z jego rogów, trzecia z boku. Na rynku stał ratusz (rozebrany w 1870 r., na jego miejscu w 1927 r. zbudowano nowy, który również nie dotrwał do czasów współczesnych, gdyż został  zniszczony podczas działań wojennych w 1945 r).  Kościół- podobnie jak w Suszu i Iławie zbudowano w części południowo-wschodniej, mury obronne posiadały trzy bramy wjazdowe: Prabucką, zwaną tez Kisielicką lub Piotrowską, Lipnikowską i Słupnikowską, żadna nie zachowała się do czasów współczesnych. Polonizacja miasta rozpoczęła się już na początku XV w. i związana była z niewątpliwym wyludnieniem spowodowanym przez wojny polsko-krzyżackie tego okresu. Położenie na granicy z ziemią chełmińska, należącą od 1466 r. ponownie do Polski, sprawiło, że chociaż reformację wprowadzono w Biskupcu w 1540 r. (później niż w innych miastach tego rejonu), miasto zostało nazwane w dokumencie  z 1613 r. ,,prawie zupełnie papieskim”, a w 1625 r. ,,w połowie katolickim”. Najbardziej jaskrawym przejawem walk religijnych w Biskupcu stało się zamordowanie w 1636 r. przez  fanatycznego katolika pastora Stanisława Opolskiego. Po I wojnie światowej Biskupiec został terytorialnie przyznany  Polsce, jednak na mocy przeprowadzonego plebiscytu w tym mieście 11 lipca 1920 r. znów wrócił do Niemiec. Granicę miedzy Niemcami, a Polską stanowiła płynąca m.in. przez Biskupiec i Fitowo rzeka Osa. Podczas II wojny światowej Biskupiec utracił prawa miejskie stając się wsią włączoną administracyjnie do państwa polskiego.

W Biskupcu Pomorskim wybudowano w latach 1892-1894 r. kościół z funduszu legata  biskupa chełmińskiego Jana Nepomucena Martwitza. Świątynię konsekrowano 16 września 1894 r. Patronem kościoła został św. Jan Nepomucen. Prawa parafialne nadano Biskupcowi Pomorskiemu 20 grudnia 1895 r. W okresie II wojny światowej (1939-1945) kościół uległ częściowemu zniszczeniu. Po wojnie pierwszym proboszczem był ks. Reinhold Salzwedel , który zmarł 1 maja1951 r. w wieku 53 lat. Został pochowany przy kościele od strony prezbiterium.

Gotycki kościół przy ul. Szkolnej 7 jest fundacją biskupa pomezańskiego Rudolfa. Jego budowę rozpoczęto po 1331 r. (lokacja miasta Biskupiec). W 1527 r. kościół został przejęty przez ewangelików. W 1575 r. uległ spaleniu. Odbudowany - spłonął ponownie w czasie pożaru miasta w 1726 r.  W czasie odbudowy podwyższono jego gotycką wieże , zmieniono także częściowo wyposażenie wnętrza. W 1878 r. świątynię odremontowano, nadając elewacjom charakter klasycyzujący. W 1889 r. dokonano remontu wnętrza, wyposażając świątynię w piece. Od 1945 r. gotycki kościół ewangelicki przestał pełnić funkcje sakralne. Obiekt został przejęty przez Gminę Biskupiec. W jego wnętrzu urządzono magazyn. Nie remontowany przez lata kościół uległ dewastacji. W 1988 r. świątynię zwrócono Parafii Katolickiej, która od początku czyniła starania o pozyskanie środków na jej remont.

Cmentarz parafialny, znajdujący się w okolicach Osiedla 40 – lecia. Obecnie czynny. Komunalny, znajdujący się w kierunku wsi Piotrowice. Obecnie czynny. Naprzeciwko bramy znajduje się pomnik poświęcony pamięci pomordowanej ludności Biskupca w czasie II wojny światowej. Cmentarz poniemiecki, ewangelicki usytuowany w kierunku wsi Piotrowice. Obecnie nieczynny. Dobrze zachowane groby z XIX i I połowy XX wieku.

Pozostałości czternastowiecznych murów obronnych. Umiejscowione z tyłu kościoła katolickiego. Do czasów dzisiejszych zachowane fragmentarycznie. Nie zachowała się żadna z bram wjazdowych do miasta.

Stara strażacka pompa. Usytuowana na wprost Ochotniczej Straży pożarnej w Biskupcu.

Przytułek, dom kalek i sierot tzw. ”kryplak”. Działał w nim szpital dla ubogich (posiadał własne laboratoria, sprzęt medyczny i pralnię). Współcześnie dom mieszkalny.

Dworzec „Biskupiec Miasto”. Linia Biskupiec – Piotrowice – Kisielice. Dziś nie istnieje, funkcjonuje jako budynek mieszkalny Usytuowany był w okolicy dzisiejszego targowiska. W niektórych miejscach zachowały się jeszcze ślady dawnych torów. 

Biskupiec był ważnym ośrodkiem handlowym, rocznie odbywało się 8 jarmarków. Znany był z wyrobów tkackich, szewskich i garbarskich. Największym zakładem przemysłowym XIX wieku w Biskupcu była fabryka maszyn rolniczych ,,Somoniza”. Miasteczko posiadało 24 sklepy różnej branży i 44 warsztaty rzemieślnicze. Czynna była cegielnia produkująca 350 tys. cegieł rocznie. W Biskupcu znajdowała się przy ulicy Lipowej bóżnica żydowska, mieszkało tu 10 rodzin żydowskich. Od 1906 r. Biskupiec posiadał własną gazetę ,,Gazetę Biskupską” drukowaną w Iławie do 1933 r. W Biskupcu działało również Towarzystwo Gimnastyczne ,,Sokół” , a pracę kulturalną prowadziło Towarzystwo śpiewu ,,Lutnia”.

0
1
0
s2smodern
Powrót na górę